sürümde binlerce hisse senedi bulunmasına karşın bunlar arasında en büyük , işaret yararlı tanınmış okunuşu en hayli alım-satım gören şirketlerin hisse senetleri genelde new york menkul kıymetler borsası``na (new york stock exchange - nyse) kayıtlıdır. borsa``nın geçmişi bir gurup aracının new york kentinde wall street``teki (wall sokağı) bir çınar ağacının altında toplanıp hisse senetlerinin elbette alınıp satılacağına bağlı belirli kurallar saptadıkları 1792 yılına kadar uzanır.

1990``ların sonlarına gelindiğinde nyse``de 3.600 değişik sehim senedi kayıtlıydı. nyse``de 1.366 aza ya da aracı şirket tarafından büyük paralar ödenerek satın alınan okunuşu efrat adına pay senedi alıp satmak ıçin kullanılan yer vardır. borsa ıle aracı şirketler arasında telefon elektronik olarak yapılır. fiyatları bildirebilmek ve siparişleri alabilmek için 200 balçık (yaklaşık 320 kilometre) fiber-optik kablo döşenmesi ve 8.000 telefon bağlantısı kurulması gerekmiştir.

hisse senetleri nasıl alınıp satılır?

sözgelimi california``da birleşik muallime denizaşırı geziye çıkmak istesin. gezi giderlerini karşılamak için elindeki 100 adet general motors hisse senedini satmaya karar verir. alıcısı olduğu aracıyı arar ile senetlerini en kısa sürede en iyi fiyattan satmasını ister. aynı gün florida``daki bir mühendis , biriktirdiği parayı 100 sayı general motors tutam senedi kullanmak için kullanmayı düşünür ve zat aracısını arayıp piyasadaki fiyattan 100 taşınır satın alması için emir verir. değme iki aracı bu emirleri nyse``deki temsilcilerine ileterek gerekli pazarlığa başlamalarını isterler. tamamı bunlar bir dakikadan daha kısa bir zaman içinde gerçekleşir.

sonuçta öğretmen parasını mühendis okunuşu hisse senetlerini alır ile aracılarına müstelzim komisyonu öderler. söz konusu iş borsadaki diğer işlemler kabil alenen yapılır okunuşu sonuçlar ülkedeki her bir borsa kuruluşuna elektronik ortamda duyurulur.

bu süreçte hayati 1 rol oynayan borsa uzmanları hava ve satım emirlerini kurnazlıkla uyuşturup piyasanın sistemli yalnız biçimde işlemesini sağlarlar. yeterli müşteri ya da satıcı bulunmadığı durumlarda gerekirse uzmanlar kendileri de pay senedi alır evet bile satarlar.

enerji endüstrisine merbut fazla sayıda hisse senedinin kayılı bulunduğu ve daha küçük müşterek kuruluş olan amerikan söylenegelmiş kıymetler borsası bile wall sokağı bölgesindedir ve aşağı yukarı nyse gibi çalışır. öbür bazı büyük abd kentlerinde dahi henüz küçük mahalli taşınır kıymetler borsaları vardır.

en yoğun pay senedi alışverişi hisse senedi alım-satımcıları otomatikleştirilmiş fiyat ulusal derneği (national association of securities dealers automated quotation - nasdaq) sistemi çerçevesinde yapılır. tezgah üstü borsası denilen okunuşu yaklaşık 5.240 değişik hisse senedinin alım-satımını düzenleyen bu kuruluş muayyen bir mekanda etkinlik göstermez; hisse senedi ve bono alım-satımcılarının oluşturdukları yek elektronik iletişim ağıdır.

tezgah üstü ışlemleri denetleyen hisse senedi aracıları ulusal derneği kanun dışı çalıştığı ya da borçlarını ödeyemez duruma geldiği anlaşılan şirketleri evet dahi aracıları sistemden uzaklaştırma yetkisine sahiptir. laf konusu piyasada işlem gören hisse senetlerinin çoğu daha küçük ile daha dengesiz şirketlere ilişkin olduğu kendince nasdaq diğer 2 büyük borsadan daha riskli bir piyasa olarak bilinir. buna karşılık yatırımcılara pek çok fırsat sunar. 1990``larda hızla büyüyen ileri teknoloji pay senetlerinin çoğunluğu nasdaq``ta işlem görmüştür.

bir yatirimcilar ülkesi

menkul kıymetler borsalarında eşi yepyeni bir yükselmeye hisse senedi sahibi olmaktaki kolaylık da eklenince bireyler 1990``larda borsalarda büyük ölçüde prosedür yapmaya başladılar. new york borsası``nda ya da diğer adıyla koskocaman tabelada 1980``de bir yılda 11 , 4 bilyon hisse el değiştirmişken bu sayı 1998``de 169 milyar oldu. 1989-1995 yılları arasında abd``de doğrudan doğruya ya dahi emeklilik fonları gibi aracılar kullanarak tutam senedi sahibi ergin mevcut ailelerin oranı toplamın yüzde 31``inden yüzde 41``ine yükseldi.

bireylerin parasını alıp onlar adına çeşitli hisse senedi portföylerine yatırım yapan karşılıklı fonlar sayesinde halkın borsa faaliyetlerine katılması fena kolaylaştı. karşılıklı fonlar kendilerini bu iş için yeterli bulmayan ya bile binlerce pay senedi ortada seçim yapmaya zamanı olmayan önemsiz yatırımcıların paralarını profesyoneller yoluyla değerlendirmelerine olanak yaratırlar. sözü edilen kuruluşların elinde çeşitli hisse senedi gurupları bulunduğu için yatırımcıları bireysel hisselerin değerinde görülebilecek ani değişikliklere hakkında belirli 1 ölçüde korumuş olurlar.

her biri değişik türde yatırımcıların gereksinimlerini ve önceliklerini karşılayacak biçimde düzenlenmiş düzinelerce karşılıklı görüntü vardır. bazı fonlar kısa sürede gelir sağlamaya yönelikken bazıları da uzun vadede meta değeri yükselişi yaratmaya çalışırlar. bazıları ihtiyatlı bir biçimde yatırım yaparlar; buna rağmen , bazıları bile elan makro kazanç elde etmek umuduyla daha büyük risklere atılırlar. bazılarının yalnızca belli endüstrilere ya da yabancı şirketlere ait hisse senetleriyle ilgilenmelerine karşılık bazıları da değişken piyasa stratejileri uygularlar. bahis konusu fonların sayısı 1980``de 524 iken 1998 nihayetinde 7.300``e fırladı.

sağlıklı kazanç elde etmenin ve koskocaman 1 seçenek alanına sahip olmanın çekiciliği nedeniyle amerikalılar 1980``lerde ile 1990``larda karşılıklı fonlara büyük ölçüde yatırım yaptılar. 1990``ların sonlarında yatırımcıların karşılıklı fonlarda 5 , 4 trilyon dolarları vardı; bu fonlarda parası yıldırım aile oranı bile 1979``da simada 6``dan 1997``de yüzde 37``ye çıktı.

hisse senedi fiyatlari nasil belirlenir

hisse senedi fiyatları çeşitli ögelerin hiçbir mütehassıs tarafından sağlam olarak anlaşılamayacak ya bile evvelce kestirilemeyecek bir kez biçimde birleşmesi sonucunda belirlenir. ekonomistlere göre fiyatlar genelde şirketlerin gelecekteki para kazanma kapasitelerini yansıtır.

yatırımcılar gelecekte önemli kar edineceğini bekledikleri şirketlerin hisse senetlerine yönelirler; çok kişi bu gibi şirketlerin pay senetlerini almak istedikleri için bile kavil konusu senetlerin fiyatı yükselir. buna karşın , yatırımcılar geleceği pek parlak olmayan şirketlerin hisse senetlerini almaktan kaçınırlar; az sayıda fert böyle senetleri almak isteyeceği ve çok sayıda birey dahi onları hemen çıkarmaya çalışacağı için fiyatlar düşer.

yatırımcılar hisse senedi almaya ya dahi satmaya karar verirlerken iş çevrelerinin umumi durumunu ile geleceğini , yatırım yapmayı düşündükleri şirketin akçasal konumunu ve gelişme olasılıklarını incelerler ve pay senedi getirilerinin geleneksel düzeyin altında mı üstünde mi olduğuna bakarlar. nema oranlarındaki eğilimler de pay senedi fiyatlarını önemli ölçüde etkiler.

faiz oranlarının yükselmesi genelde pay senedi fiyatlarını düşürür; çünkü , bu kısmen ekonomik faaliyetlerdeki umumi yavaşlamanın okunuşu şirket karlarındaki azalmanın habercisidir , kısmen de yatırımcıların borsayı bırakıp yüksek faiz getiren başka alanlara yönelmelerini teşvik eder. bunun tersine , faiz oranlarının düşmesi hem daha kolay vecibe alınabileceği ve henüz hızlı büyüme sağlanabileceği anlamına geldiği hem de nema getiren sıfır alanların yatırımcılar açısından çekiciliğini yitirmesi sonucunu doğurduğu uğruna fena kez tutam senedi fiyatlarının yükselmesine yol açar.

buna karşılık , belirli gayrı ögeler durumu karmaşıklaştırır. ilk olarak , yatırımcılar genellikle ünlü andaki getirileri yüz önünde tutmak yerine belirsiz yalnız geleceğe yönelik beklentilerine uyarak hisse senedi alırlar. bahis konusu beklentiler bile çok kez mantıklı ile doğru sıfır değişik faktörlerin etkisinde kalır. bu nedenle fiyatlar ile getiriler arasındaki kısa vadeli bağ bunca zayıf olabilir.

ivme okunuşu pay senedi fiyatlarını etkileyebilir. fiyatların yükselmesi doğal olarak daha çok sayıda alıcıyı piyasaya çeker ve bunun üzerine fiyatlar daha da yükselir. onları ötede henüz bile çok bir fiyatla satma beklentisi zarfında hisse senedi alan spekülatörler de bu yükselme baskısını arttırırlar. uzmanlar pay senedi fiyatlarının sürekli yükselişini ayı piyasası namına tanımlarlar. vurgunculuk humması elan gereğinden sürdürülemeyince fiyatlar düşmeye başlar. fiyatların düşmesinden endişelenen yatırımcıların sayısı çoğalınca ellerindeki hisse senetlerini satmaya çalışırlar ile bu da düşüş eğilimini hızlandırır. bu duruma ise kele piyasası denir.

piyasa stratejileri

ellerindeki hisse senetlerini uzun süre tutmaya razı olan yatırımcılar diğer finansal yatırımlar yapmak yerine menkul kıymetler borsasına yönelince xx. yüzyıl``ın büyük bir bölümünde henüz yüksek gelir sağladılar.

hisse senedi fiyatları kısa vadede çok oynak olur okunuşu bu nedenle okunuşu borsadaki düşüş sırasında ellerindeki senetleri satan yatırımcılar basitçe zarara uğrayabilirler. sözgelimi , amerika``daki en muhteşem karşılıklı fon kuruluşlarından birinin ünlü bir eski başkanı olan peter lynch , 1998``de , abd hisse senetlerinin geçmiş 72 yılın 20``sinde porte yitirdiğini söyledi. lynch``e göre , borsanın 1929``daki çöküşünde kıymet yitiren tutam senetlerinin eski değerine yükselmesi için yatırımcıların 15 yıl beklemeleri gerekti.

buna cevap , ellerindeki senetleri 20 yıl ya bile henüz uzun süreyle bekleten bireylerin hiç kaybı olmadı. federal hükümetin genel muhasebe dairesi eliyle kongre``ye sunulmak amacıyla hazırlanan bir incelemede , 1926``dan beri tablo en kötü 20 yıllık dönemde hisse senedi fiyatlarının yüzdelik üç arttığı belirtildi. genişlik yerinde 20 sene içindeyse fiyatlar yüzde 17 yükseldi. bunun aksine , pay senedi yerine en yaygın plasman aracı olan 20 yıl vadeli tahvillerin getirisi yüzde 1``le yüzdelik 10 arasında değişti.

anılan incelemelere dayanan ekonomistler değişik pay senetlerini içeren tek portföy oluşturup uzun süre ellerinde tutan kart yatırımcıların en yüksek getiriyi sağladıkları sonucuna varmışlardır. buna rağmen , bazı yatırımcılar kısa vadede daha etkili gelir sağlayacaklarını umarak belirli riskleri hücre alırlar. bu amaçla bile çeşitli stratejiler geliştirirler.

teminat karşılığı hisse senedi alımı: amerikalılar krediyle pek domuzuna nesne alırlar ve hisse senetleri dahi bunun dışında kalmaz. belirli yatırımcılar simada elli 50 peşin ödeyip kalanı için de aracılarına borçlanarak güvence karşılığı pay senedi satın alabilirler. teminat karşılığı alınan hisse senetleri değer kazanırsa bu yatırımcılar onları satıp aracılarına olan borçlarını , faizleri ve komisyonu ödeyebilir ile yeniden de kar sağlayabilirler. eğer senetler kıymet yitirirse aracı bir teminat çağrısı yapar ve yatırımcıyı hesabına zeyil para ödemeye zorlar ve böylelikle alacağı olan nakit hisse senetleri değerinin yarısından az bir miktarda kalır. yatırımcı nakit ödeyemezse aracı senetlerin bir kısmını zararına satıp borcu karşılar.

teminat karşılığı hisse senedi alımı bir soy mali kaldıraçtır. yüksek risk taşıyan işlemlere girişerek keriz oynamak isteyen spekülatörlere daha öte hisse senedi alma fırsatı yaratır. eğar yatırıma dokunmak kararları doğruysa spekülatörler daha büyük bir kayak elde edebilirler; fakat , piyasayı temelsiz değerlendirirlerse daha önemli zarara uğrayabilirler.

abd``nin biçim bankası olan federal ihtiyat kurulu (çok defa the fed adıyla tanınır) yatırımcıların satın alınacak hisse senedi hesabına ödemeleri gereken para miktarını belirleyen en az güvence oranlarını saptar. kurul bu oranları değiştirebilir. eğer piyasanın canlanmasını amaçlıyorsa düşük oranlar belirler. spekülatif alımları tahdit etmek istediğinde de oranları yüksek tutar. federal rezerv kurulu zaman zaman simada 100 ödeme yapılmasını dileme eder; fakat , xx. yüzyıl``ın bitim yirmi senesi süresince oranı henüz geniş yüzde 50``de tutmuştur.

açığa satış yapmak

bir başka spekülatör gurubu da açığa satım yapanlar diye bilinir. belirli bir hisse senedinin değer yitireceğini düşünürlerse aracılarından ödünç aldıkları hisse senetlerini satıp onların yerine başka senetleri ıleride açık piyasada henüz az fiyatla alarak kayak etmeyi umarlar. laf konusu usul ayı piyasası oluştuğunda kar ika fırsatı verirse bile hisse senedi alım-satımındaki en riskli yoldur. eğer açığa bey yapan yatırımcı hata tahminde bulunmuşsa sattığı pay senetleri birden değer kazanıp onun büyük beis görmesine yol açabilir.

opsiyon (seçmeli vadeli işlem)

pek çok olmayan bir rakam para paraya finansal kaldıraç uygulamanın bir değişik yolu bile belirli bir tutam senedini ileride güncel fiyatına yakın bir fiyatla almak için alım opsiyonu sözleşmesi yapmaktır. piyasadaki fiyat yükselirse almaç opsiyon hakkını kullanıp hisse senetlerini bu elan yüksek fiyattan satarak kar edebilir ya dahi sehim senedinin fiyatı yükseldiği için kendi değeri de artmış olan opsiyon hakkını satabilir.

satım opsiyonu sözleşmesi yapmak ise bunun tersine işler ve belirli yek hisse senedini ileride güncel fiyatına yakın bir fiyatla satma taahhüdü oluşturur. açığa satış gibi satış opsiyonu bile yatırımcıların piyasanın düşmesinden yararlanmalarını sağlar. buna mukabele , fiyatlarda bekledikleri gelişmeler olmazsa yatırımcılar aka zarara uğrayabilirler.

düzenleyiciler

1934``te kurulmuş olan menkul kıymetler ile borsalar komisyonu (securities and exchange commission - sec) birleşik devletler``deki borsaların en başta gelen düzenleyicisidir. 1929``dan önce borsaları eyaletler düzenlemekteydiler; ancak , 1929 yılında borsadaki çöküşün büyük bunalım``ı başlatması bu yöntemin ehliyetsiz olduğunu kanıtladı. 1933 tarihli menkul kıymetler yasası ve 1934 tarihli menkul kıymetler borsası yasası küçük yatırımcıları sahtecilikten koruma ile şirketlerin mali raporlarını kolaylıkla anlamalarını mizan konularında federal hükümete birbiri ardından önemli roller kazandırdı.

komisyon bu amaçlara ermek karşı bir tensikat zehir uygular. halka tutam senedi , bono ile başka senetler sunan şirketler sec``e ayrıntılı bir mali kayıt belgesi vermek zorundadır ve bu bilgiler kamuya açıklanır. sec bu belgelerin yetkin okunuşu doğru olup olmadığına yöntemlilik verir ve böylelikle yatırımcıların piyasadaki menkul kıymetler dair sağlam ve gerçekçi kararlar almaları teminat altına konulmuş olur.

sec hisse senetleri çıkarıldıktan bilahare dahi borsadaki işlemleri denetler ile fiyatlarla oynanmasını engelleyen yönetmeliklerin uygulanmasını sağlar; bu nedenle , aracılar , tezgah üstü piyasada ışlem yapanlar ve borsaların kendileri sec``ye kayıt yaptırmak zorundadırlar. ondalık bunlara ek namına şirketlerin pay senetleri öz elemanları eliyle alınıp satıldığında bunun da kamuya bildirilmesi zorunluluğu getirir; komisyon``un görüşüne göre , bahis konusu içerdekiler zat şirketleri üzerine özel bilim sahibi sahibidirler okunuşu onların yaptıkları hisse senedi alımları ya da satımları özge yatırımcıların şirketin geleceğine ilişkin güvenleri konusundaki düşüncelerini etkileyebilir.

kuruluş başkaca içerdekilerin henüz yayınlanmamış bilgilere dayanarak alım-satım yapmalarını da engellemeye çalışır. sec 1980``lerde sadece ortaklık üst kırat yetkililerini ve başkanlarını değil şirketlere ait açıklanmamış bilgilere erişebilecek alelade görevlilerin hatta ortaklık dışındaki avukatlar benzeri kişilerin yaptığı alışverişleri bile izlemeye başladı. sec``de reis tarafından atanan beş komiser işlev yapar. en ziyade 3 komiser tıpkısı siyasi partinin üyesi olabilir; her yıl benzer komiserin beş yıllık işlev süresi sona erer.