avrupa birliği barışı korumak ile iktisadi ve sosyal ilerlemeyi sağlamlaştırmak amacı ile bir araya gelmiş 15 uzuv devletden oluşur. birlik`in içinde ortak kurumları mevcut üç topluluk yer alır.

bunların içinde ilk kurulanı (1951 günlü paris antlaşması`yla) avrupa kömür ile çelik topluluğu (akçt) olmuştu. daha bilahare (1957 tarihli roma antlaşması`yla) avrupa ekonomik topluluğu okunuşu avrupa atom enerjisi topluluğu kuruldu. topluluklar bu sürecin sonunda aza devletler arasındaki eksiksiz iç sınırları kaldırarak hiçbir bir piyasa kurdular. 1992`de maastrich`te imzalanan avrupa birliği antlaşması ile önemli okunuşu parasal birlik doğrultusunda ilerleyen ve sınırlı alanlarda hükümetler arası işbirlik`ini içeren bir avrupa birliği kuruldu.

birlik`i yöneten kurumlar şunlardır: demokratik yollarla seçilen yasama organı , üye sömürgecilik temsil fail ve bakanlardan oluşan konsey , avrupa devlet ve hükümet başkanları doruğu , antlaşmaların koruyucusu olan komisyon , topluluk hukukuna uyulmasını sağlayıcı adalet divanı ile birlik`in mali yönetimini izleyen sayıştay. başkaca iktisadi , sosyal ve bölgesel çıkar gruplarını simgeleme eden çeşitli müracaat kurulları vardır. birlik`in dengeli gelişimine katkıda bulunan projelerin finansmanını kolaylaştırmak için müesses olan bir avrupa yatırım bankası bulunmaktadır.

birlik`in gelecekte doğuya ile güneye yanlışsız genişlemesi olasılığını göz uğrunda tutan aza devletler , aza sayısının artmasından sonra da birlik`in etkili müşterek şekilde işlemesini güvenceye almak amacıyla 1996`da ahali usullerini gözden geçirmeye karar verdiler.

avrupa parlamentosu
1979`dan bu yana tek dereceli genel seçimle iş başına gelen avrupa parlamentosu 626 üyeden oluşur. (parlamento`da almanya 99 , fransa , İtalya ve mürekkep krallık 87`şer , ispanya 64 , hollanda 31 , belçika , yunanistan ve portekiz 25`er , isveç 22 , avusturya 21 , danimarka ile finlandiya 16`şar , irlanda 15 ve lüksemburg 6 üye ile temsil edilir). parlamento genel kurulu strasbourg`da toplanır. değme ayın bir haftası genel heyet oturumlarına ayrılmıştır. bazı kısmi oturumlar ile komisyon toplantıları , kurul ile komisyon`la ilişkileri kolaylaştırmak amacıyla brüksel`de yapılır. sekreterya ıse lüksemburg`da bulunur.

avrupa parlamentosu`ndaki politik gruplar birlik düzeyinde oluşur. 370 milyon nüfusu temsil eden parlamento`nun başlıca işlevi , siyasi itici güç olarak topluluk politikalarının hazırlanması amacıyla gereken çeşitli insiyatifleri üretmektir.

parlamento , aynı zamanda , avrupa komisyonu üyelerinin tayinlerini onaylama ile üçte iki oy çokluğuyla komisyon`u görevden transfer yetkisine sahip tek denetleme organıdır. parlamento , komisyon`un programını oylar ve mahsus komisyon ve konsey`e sözlü ve nominal sorular yönelterek avrupa politikalarının gündelik işleyişini izler. 1994`te 3.900`den aşkın yazılı sual önergesi verilmiştir.

parlamento araştırma komisyonları kurabilir ve tek vatandaşlarının dilekçelerini inceler. birlik antlaşması`na göre yasama organı , birlik kurumlarının faaliyetlerini gerçekleştirmesi sırasında ortaya çıkan görevi kötüye kullanma olaylarıyla alakadar namına vatandaşların şikayetleriyle ilgilenmekle memur bir ombudsman tayin yetkisine sahiptir.

parlamento ve konsey bütçe konusundaki yetkileri paylaşırlar. yasama organı yıllık bütçeyi (1995`te yaklaşık 80 milyar ecu) oylar ve bütçe uygulamasını izler. böylece birliğe verdiği siyasa önceliklerini yansıtır.

birlik mevzuatı üçlü bir süreç içinde hazırlanır: mevzuat önerilerini komisyon hazırlar , parlamento okunuşu konsey ise bu mevzuatı yürürlüğe koyma yetkisini paylaşırlar.

1986`da kabul edilen avrupa tek senedi , mevzuat önerilerinin komisyon`un etken katılımıyla parlamento ve konsey tarafından iki el görüşülmesini içeren bir işbirliği usulü getirerek parlamento`nun mevzuata ilişkin yetkilerini arttırmıştır. birlik antlaşması ile bir ısmim daha sonra gidilerek parlamento`ya daha geniş kapsamlı teşri yetkileri verilmiştir. antlaşma çerçevesinde kabul edilen yeni ortak karar usulüne göre parlamento birçok önemli alandaki yönetmeliklerin ve yönergelerin kabulü konusunda konsey`le yapı statüye sahip kılınmıştır.

bu yöntem tenha pazar , sosyal politika , ekonomik ve içtimai imtizaç , etüt ve bağlantı antlaşmasının kapsadığı yeni alanlara (trans-avrupa ağlar , tüketicilerin korunması , eğitim , tarım ile sağlık) uygulanır. yasama organı ortak karar usulünün özellikle ziraat ürünleri fiyatları ile birlik`in bütçe kaynaklarını tanımlanmasını dahi kapsayacak şekilde genişletilmesini istemektedir.

son olarak , şanlı önem haiz bazı kararlar (bazı uluslararası antlaşmalar , henüz üyelerin katılımı , parlamento seçimlerinde her ülkede aynı usulün uygulanması , bağlılık vatandaşlarının eğleşme hakkı , vs.) için konsey`in , parlamento`nun onayını alması gerekir.

avrupa doruğu
1974`te kurulan avrupa doruğu , talih ile hükümet bakanları ile komisyon başkanı`ndan oluşur. dışişleri bakanları ıle komisyonun bir üyesi onlara yaver olur. yılda iki defa toplanan doruk gelecekte girişilecek eylemler için gerekli ivmeyi sağlar ve faaliyetlerin anne hatlarını çizer.

konsey
konsey her üye devletin kendi hükümetini üstlenme altına sokmaya salahiyetli bakanlar düzeyindeki temsilcilerinden oluşur. gündemin içeriğine göre toplantılara farklı bakanlar katılır. örneğin; tarım bakanları ziraat mahsülleri fiyatlarını ele alırlar , istihdamla alakalı konular çalışma ile sosyal işler bakanları tarafından görüşülür , genel politika sorunları , dışişleri okunuşu birliği ilgilendiren temel konular dışişleri bakanları`nın yetkisi kapsamındadır.

konsey`in merkezi brüksel`dedir; ancak bazı toplantılar lüksemburg`da yapılır. konsey başkanlığını değme aza ülke 3 aylık dönemler için sırayla üstlenir.

üye devletlerin tek nezdindeki büyükelçileri`nden oluşan daimi temsilciler komitesi (coreper) konsey`in çalışmaları için lüzumlu hazırlıkları yapar ve belirli hazırlıkları gitmek veya özel konuları incelemekle görevli komiteler oluşturarak konseyin talimatlarını doğaçlama getirir.

avrupa birliği antlaşması`nda birlik`in faaliyetleri üç grupta toplanır (topluluk faaliyetleri , hissedar dış politika ile güvenlik politikası , hak okunuşu içişleri). ahali bağlamında konsey`in eş görevi bile üye devletler`in genel ekonomik politikalarını koordine ederek ve komisyon`un sunduğu tekliflerden hareketle parlamento`yu da şu veya bu ölçüde sürece katan usullere uygun biçimde ortak politikalara ilişkin esas kararları alarak antlaşma`da belirlenmiş yıldırım hedeflere ulaşılmasını sağlamaktır. konsey hükümetlerarası işbirlik`ine mebni iki alanda daha birincil gösteriş oynar: ortak dış siyaset ve asayiş politikası çerçevesinde ortak konumları tanımlar ve ortak kararları alır. bu önlemlerin uygulanmasından bile birlik`in temsilcisi sıfatıyla konsey başkanlığı sorumludur. konsey`in hak ile içişleri alanındaki esas işlevi ortak eylemler sınırlamak ve aza devletler`in imzalayacağı sözleşmeleri hazırlamak okunuşu önermektir.

avrupa topluluğu`nun faaliyetlerine ilişkin olarak son zamanlardaki birtakım gelişmeler (tek senet , birlik antlaşması) sonucunda şartlı çoğunluk esasına dayalı oylama ilkesinin kullanımı yaygınlaşmışsa da vergilendirme kabilinden bazen konularda hala oybirliğiyle karar alınması gerekmektedir. şartlı çoğunluk yoluna 87 oydan 62`sinin karar lehinde olması ve bu 62 oyun en eksik 10 devlet tarafından verilmiş olması gerekir. şartlı çoğunluk ilkesine nazaran yapılan oylamalarda almanya , fransa , italya ile müttehit krallığın onar oyu , ispanya`nın sekiz oyu , belçika , yunanistan , hollanda okunuşu portekiz`in beşer oyu , avusturya okunuşu isveç`in dörder oyu , danimarka , İrlanda ve finlandiya`nın üçer oyu , lüksemburg`un ise iki oyu vardır. ancak konsey`in komisyon tekliflerini değiştirebilmesi ya da parlamento`nun yaptığı okunuşu komisyon`un kabul ettiği değişiklikleri geri çevirebilmesi için oybirliği gerekir.

ortak hariç siyaset ve güvenlik politikası ile doğruluk ile içişleri alanlarında , antlaşma`da konsey`e bu konuda aksine karar transfer yetkisi tanınmadığı durumlarda oybirliği zorunludur.

avrupa komisyonu
avrupa komisyonu`nun 20 üyesi vardır. fransa , almanya , italya , ispanya ve müttehit krallık ıkişer , diğer ehil üyeleri ise birer üyeyle temsil edilirler. komisyon`un görev süresi avrupa parlamentosu gibi ilkokul yıldır. simsariye başkanı üye devletler tarafından avrupa parlamentosu`nun görüşü alındıktan sonra atanır. komisyon`un bütün üyeleri ancak parlamento tarafından onaylandıktan aksi hâlde resmen göreve atanmış olurlar.

komisyon üyeleri görevlerini doğaçlama getirirken zat ulusal hükümetlerinden büsbütün bağımsız namına davranmak ve sadece avrupa birliği`nin çıkarlarını gözetmekle yükümlüdürler. komisyon`u görevden alabilecek yalnızca organ avrupa parlamentosu`dur. komisyon`un değme üyesinin bir yahut birkaç politika alanında özel sorumluluğu vardır. ancak kararlar kollektif zeval ilkesi temelinde alınır.

komisyon öncelikle ile değme şeyin üstünde antlaşmalar`ın korunması ve gözetilmesiyle yükümlüdür. görevini namına getirirken tarafsız davranır ve antlaşma hükümleri ıle antlaşmalar temelinde alınan kararların doğru biçimde uygulanmasını gözetir. omurgalılarda devletler`den herhangi birine karşı muahede ihlali soruşturması başlatabilir ile vacip gördüğünde konuyu avrupa hak divanı`na götürür. bunların yanı dizi hassaten avrupa birliği`nin rekabet kurallarını ihlal etmeleri yerinde kişilere ve şirketlere para cezası verebilir.

komisyon ayrıca birliği harekete geçiren organdır. teşri sürecini başlatmada yalnızca yetkilidir ve yeni 1 avrupa yasasının kabulü sürecinin değme aşamasında etkide bulunma güç ile yetkisine sahiptir. hükümetler arası işbirliği alanında aynı üye devletler gibi teklifte bulunma hakkına sahiptir.

son olarak , komisyon avrupa birliği`nin yürütme organıdır. buna belirli muahede maddelerinin uygulanmasına ilişkin kuralların belirlenmesi ve birlik faaliyetleri için ayrılmış bütçe ödeneklerinin idaresi de dahildir. bunların büyük çoğunluğu ana fonların kapsamındadır: avrupa tarımsal yönlendirme ve güvence fonu , avrupa toplumsal fonu , avrupa bölgesel gelişme fonu ile kaynaşma fonu. simsariye yürütme görevini yerine getirirken çoğu zaman aza devletlerden uzmanların oluşturduğu komitelerin görüşlerine başvurma gereği duyar.

avrupa komisyonu 1994 yılında konsey`e 558 öneri ve taslak ıle 272 bildirim , muhtıra ve rapor sunmuştur. bu belgeler siyaset , yönetim , iktisat ve topluluk kesimleriyle yoğun mezhep alışverişi sonunda ortaya çıkmış ürünlerdir.

komisyon`un yönetimsel personelinin çoğu (komisyon merkezinin bulunduğu) brüksel`de , tek kısmı ise lüksemburg`da vazife yapar. ondalık bünyesindeki ortalama fut umumi müdürlük ile benzeri bölümde yaklaşık 15.000 görevli çalışmaktadır. komisyon`un ve diğer kurumların canlılık giderleri toplam birlik bütçesinin yüzde beşini geçmez.

adalet divanı ve bidayet mahkemesi
adalet divanı 15 yargıç ve onlara muavin olan dokuz kanun sözcüsünden oluşur. bunun yanı sıra 1989`da 15 yargıçtan oluşan bir kez bidayet mahkemesi kurulmuştur. bu mahkemelerin üyeleri lüksemburg`da görev yapar ile aza devletler`in mutabakatıyla altı salname benzer süre için atanırlar. yargıçların bağımsızlıkları güvence altındadır.

divan`ın görevi avrupa antlaşmalarının hukuka uygun biçimde yorumlanması ve uygulanmasını sağlamaktır.

divan bir üye devletin antlaşmalar`da öngörülen bir yükümlülüğü yerine getiremediğine karar verebilir. üye devlet bu kararın gereğini yerine getirmezse sedir nakit cezası uygulanmasını kararlaştırabilir. sedir , kurumların aldığı önlemlerin iptali karşı açılan davalarda bu önlemlerin yasallığını inceleyebileceği kabilinden bazı önlemlerin alınmamış olmasının antlaşmalar`a mugayir olduğuna bile karar verebilir.

divan ulusal mahkemelerin başvurusu üstüne topluluk hukukunun çeşitli hususlarının yorumlanması evet da geçerliliği hakkında ön kararlar alır. bir tüzel işlemin bu türden tartışmalı bir husus doğurması halinde ulusal mahkemelerden herhangi biri avrupa adalet divanı`ndan ön hüküm isteyebilir. ancak bunun için ilgili aza devlet`te daha yüksek bir temyiz mercii bulunmaması gerekir. bu durumda divan`ın kararı bağlayıcıdır.

bidayet mahkemesi kişiler ile işletmeler aracılığıyla açılan davalara bakar. tüze meseleleriyle alakadar başvurular sadece avrupa adalet divanı tarafından karara bağlanır.

1952 ile 1994 yılları arasında divan`ın önüne 8600`den fazla dosya gelmiş olup bunlardan 2900`ü ön karar başvurularıdır. adalet divanı her durumda aynı yollu uygulanan bir topluluk hukukunun yaratılmasına muavin olgunlaşmış ile böylece avrupa`nın entegrasyon sürecini hızlandırmıştır.

sayıştay
sayıştay konsey tarafından avrupa parlamentosu`nun görüşü alındıktan bilahare oybirliğiyle atanan 15 üyeden oluşur. sayıştay başkanı üyeler tarafından kendi aralarından seçilir. reislik süresi 3 yıldır ve 3 yılın sonunda 2. bir dönem maksadıyla yeniden görülmek mümkündür. sayıştay başkanı primus inter pares (eşitler arasında birinci) konumundadır.

toplantılarını ve çalışmalarını lüksemburg`da sürdüren sayıştay avrupa birliği`nin tamam gelir ile harcamalarının hukuka uygun okunuşu düzenli biçimde yapılıp yapılmadığını ve maliye yönetiminin tutarlı olup olmadığını denetler. kurul ve parlamento türünden avrupa toplulukları`nın nesne) bütçesinin uygulamasına merbut olarak komisyon`un ibrasında yardımcı çıkmak amacıyla yıllık raporlar hazırlar. ayrıca diğer kurumların talebi üzerine özel raporlar hazırlar ve inanç bildirir. sayıştay re`sen hareket ederek özel konulardaki görüşlerini her zaman açıklayabilir. bağlılık antlaşması`yla sayıştay`a eksiksiz kurumsal statü tanınmış ve sorumluluklarının kapsamı genişletilerek hesapların güvenilirliği ve hesaplara konu yıldırım işlemlerin hukuka uygunluğu ve düzenliliği hakkında parlamento ve komisyon`a garanti bildirimi takdim görevi verilmiştir.

ekonomik ile sosyal komite okunuşu akçt enformasyon komitesi
ekonomik ve sosyal komite 222 üyeden oluşur. bu üyeler 3 grubu temsil ederler: işverenler , işçiler ve öteki ekonomik gruplar (çiftçiler , esnaf ve zanaatkarlar , küçük ile vasat ölçekli endüstri işletmeleri ile diğer işletmeler , ak yakalılar ile bilim-öğretim camiasının , kooperatiflerin , ailelerin ve ekoloji hareketlerinin temsilcileri).

komite brüksel`de toplanır. birçok konuda karar alınmadan önce komite`nin görüşüne başvurulması zorunludur. komite re`sen de görüş bildirebilir. ekonomik ve sosyal komite yılda yaklaşık 170 görüş bildiriminde bulunmaktadır.

kömür ve çelikle ilgili konularda diğer vahit organa , akçt müzakere komitesi`ne başvurulur. müşavere komitesi üreticileri , ışçileri , tüketicileri ve tüccarları temsil eden 108 üyeden oluşur.

bölgeler komitesibölgeler komitesi avrupa birliği antlaşması`yla kurulmuştur. yöresel ve bölgesel mercileri temsil eden 222 asil , okunuşu 222 redif üyesi vardır. soylu ve yedek üyelerin görev süreleri dört yıldır. komite çalışmalarını lüksemburg`da yapar. ilk toplantısını 9-10 mart 1994 tarihinde yapmıştır.

avrupa birliği antlaşması konsey ve komisyon`un mahalli çıkarların kavil konusu olduğu terbiye , gençlik , kültür , toplum sağlığı , ekonomik ve toplumsal bütünleşme ve avrupa çapında ulaşım , telekomünikasyon , enerji ağları gibi konularda bölgeler komitesi`nin görüşüne başvurmalarını hükme bağlamıştır. bölgeler komitesi bunun dışında re`sen de görüş bildirebilir.

bölgeler komitesi`nin faaliyetleri yılda beş kez planlı umumi kurul toplantıları dışında sekiz komisyon ve 4 madun komisyon eliyle yürütülür. komite`ye bağlı bir hususi simsariye avrupa birliği`nde kurumsal reform konusunda bir rapor hazırlamaktadır.

avrupa plasman bankası
avrupa birliği`nin finans kurumu olan avrupa mevduat bankası 1958`de roma antlaşması ile birlik`in hedeflerini gerçekleştirmesine yardımcı olarak yatırımları finanse erişmek amacıyla kurulmuştur. ayb tüzel kişiliğe ve parasal özerkliğe sahiptir. banka üyeleri avrupa birliği üyesi devletler`dir. bankanın merkezi lüksemburg`tadır. avrupa yatırım bankası 1994 yılı içinde 19 , 9 milyar ecu tutarında para vermiş , sonunda önde gelen uluslararası finans kurumları arasındaki yerini pekiştirmiştir.

ayb`nin rüçhan hedefi avrupa birliği`nin kararlı gelişimine katkıda bulunmaktır. bunun yanı gün trans-avrupa ulaşım ve telekomünikasyon ağlarının geliştirilmesine , çevrenin korunmasına , erke kaynaklarının devamlılığının sağlanmasına ile endüstri ile küçük işletmelerin uluslararası düzeyde yarış gücünün artırılmasına yönelik projelere finansman sağlamaktadır. banka avrupa birliği haricinde bile birlik`in üye sıfır ülkelere yönelik işbirliği politikasının hayata geçirilmesine yardımcı olmakta , afrika , karayipler ve pasifik ülkelerinde , akdeniz havzasında , vasat ve doğu avrupa`da , latin amerika`da okunuşu asya`da faaliyette bulunmaktadır.

ayb kaynaklarının büyük bir bölümünü sermaye piyasalarından ödünç alır. sermaye piyasalarında ayb hisselerinin yüksek ratinge sahip olması (aaa) genişlik uygun koşullarda çok faik miktarlarda kaynak bulabilmesini sağlamaktadır. kayak amacı taşımayan bir saygınlık kurumu olan ayb , parasal piyasalarda konumunun sağladığı üstünlüklerden girişimcileri yararlandırır.

avrupa para enstitüsü ve avrupa merkez bankası
mümkün olursa 1997`de ya da en geç 1999`da birlik antlaşması`nda öngörülen ekonomik ve parasal dört dörtlük sürecinin eş parçası olarak oluşturulacak tek para biriminin basılması ve yönetiminden mesul bir avrupa merkez bankaları sistemi tesis edilecek ve bir avrupa merkez bankası kurulacaktır. merkezi frankfurt`ta bulunan avrupa tıkır enstitüsü 1994 yılından bu yana bunun zeminini hazırlamaktadır.