gıda sektöründe tüketicinin beklentilerine bağlı olarak radikal bir değişim yaşanıyor. fonksiyonel gıdalar , hayatımızın önemli bir parçasını oluşturacak. sektör temsilcileri ise yatırımlarda \"büyük\" oynuyor.

bugünlerde besin ürünlerinin reklamlarında şu tür sloganları duymaya başladık: â?2 haftada bağırsak faaliyetini düzenlemeye muavin olur! his ile damar sağlığını korur. sindirim sistemini düzenler. vücudun direncini arttırır , bakterilere hakkında korur. yaşlanmayı geciktirir...â? bu reklamlar , probiyotik yoğurtlar , kalsiyum destekli margarinler , light ürünler , a-c-e vitaminli meyve suları , yaşlılar okunuşu çocuklar için özel kesilmek ürünleri vb. için yapılıyor. 

kısa bir sürede yükselişe geçen bu eğilime \"fonksiyonel gıda\" deniyor. fonksiyonel gıdayı genel olarak tanımlamak icabında , \"endüstriyel munzam değer\" sonucu gıdada oluşan başka türevler diyebiliriz. özge müşterek ifadeyle , tedavi edici etkisi olan , çare olmayan gıdalar olarak adlandırmak da mümkün. kuvvetlendirilmiş , zenginleştirilmiş , geliştirilmiş gıdalara ile perhiz takviyelerine derece bütün gıdalar fonksiyonel gıdaların kapsamına giriyor ve bu gıdalar bedensel faydaların yanı sıra psikolojik rahatlık sağlıyor , hastalık risklerini de azaltıyor. fonksiyonel gıdaların içindeki bileşenler ürünün saf yapısında bulunabildiği gibi üretim sırasında da gıdaya eklenebiliyor.

uluslararası 1 araştırma kuruluşu yıldırım healthfocusâ?un yaptığı araştırmaya nazaran , her 10 tüketiciden 9â?unun satın alma kararını , 1. kadar \"sağlık\" kriteri etkiliyor. lezzet ve yükselmek ıse daha geri sıralarda dünya alıyor. aynı araştırmaya göre , ürün tercihlerinde sağlığı hiç önemsemeyen evet bile enderlikle dikkate saha tüketicilerin oranı ise yalnızca yüzdelik 6 düzeyinde. healthfocus internationalâ?ın başkanı linda gilbert; \"tüketici davranışlarında ahir yıllarda köklü bir mübadele tatlı çarpıyor. bugün markette münasebet yapan tüketici , sağlıklı ve fonksiyonel gıdaları bulup , ele geçirmeye müteharrik bir safari avcısı gibi. yalnızca yaşlılar değil , gençler de sağlığa odaklanmış durumda. iyi görünüşünde olmak ve kendilerini iyi hissetmek istiyorlar\" diye konuşuyor.

bu sonuca bakarak , 90â?lı yıllara damgasını vuran \"lezzet çılgınlığı\" geride kaldı. lezzetli okunuşu benzer o kadar da sağlığa zararlı olan yiyecekler tarihe karışacak gibi gözüküyor. hızlı ile hareketsiz olan yeni yaşam biçimleri , yeni yüzyılda bu trendi büyük bir güçle destekleyecek gibi gözüküyor... kaslı toplumlarda yaşam süresinin gittikçe uzamasıyla , hastalanmalara karşı daha duyar bir kişi dilimi oluşuyor. metabolizmaya yararlı , hastalıklardan korunmaya yardımcı işlevsel gıdaların yıldızı her geçen zaman daha fazla parlıyor.

gıda sektörü de istihlak tercihlerindeki bu değişimin farkında olduğu için büyük bir çabucak yeni ürünler geliştiriyor , arka arkaya piyasaya sürüyor. türkiyeâ?deki fonksiyonel gıda pazarında probiyotik benzin ürünleri , kalp sağlığı ayrılmış margarinler , çocuk beslenmesine yönelik ürünlerin yanı nöbet \"diş dostu\" sakızlar , bitki çayları gibi ürünler de tedricen henüz çok rağbet görüyor.

dünya pazarı 50 milyar dolar
dünya pazarına baktığımızda fonksiyonel gıdanın her yıl simada 10 oranında büyüdüğünü görüyoruz. 2000 yılında 28 milyar dolar hasıl pazar büyüklüğü 2003â?te 30 milyar dolara ulaştı. 2005 senesi itibariyle de rakamın 50 milyar doları yakaladığı akla ediliyor. bu rakam , yalnızca kimlik vermek sağlığa ilişkin iddialar bulunduran mahsülleri kapsıyor. rastgele bir bildirme bildirmeden keyif üstünde belirli faydaları olduğu bilinen mahsuller de eklendiğinde oranlar elan da büyüyor.

acnielsenâ?ın verilerine göre , 2005 sonu itibariyle dünyada probiyotik yoğurt pazarı , toplam yoğurt pazarı cirosunun yüzde 8.4â?lük bölümünü oluşturuyor. gelişmiş ülkelerde bu oran çok henüz yüksek. fransaâ?da probiyotik yoğurt pazarı toplam yoğurt pazarının yüzde 14â?ünü oluştururken , ispanyaâ?da da bu oran yüzde 17â?ye ulaşıyor. yer çapında probiyotik yoğurt pazarı yılda yüzde 15 ile 20 arasında büyüyor. amerika , avrupa ve japonya global işlevsel gıda pazarından boyut pay alıyor. yani dünyada işlevsel gıda pazarının yaklaşık 3â?te 1â?ini  de japonya elinde tutuyor.

türkiyeâ?de 55 milyon ytlâ?yi aştı
htp sondaj ve müşavirlik modelleme okunuşu analizâ?in verilerine nazaran ,   türkiyeâ?de 2005â?in hudut 9 ayında , hanelerin işlevsel gıda harcaması 55 milyon ytlâ?ye ulaştı. bu rakam bir önceki yılla kıyaslandığında , konut içi harcamalarda yüzde 96 oranında bir büyümeye im ediyor. htp araştırma ile müşavirlik modelleme ve analiz grup lideri yengi doğruak , yaptığı açıklamada; \"pay hala fazla küçük. sade , evvelki yıllara nazaran ekonomik aynı artma gözleniyor. 2005â?in son 9 ayında fonksiyonel gıda penetrasyonu yüzde 35 oranında gerçekleşti. bir eski yıla nazaran 10 puanlık benzer artım var\" diyor. dünya pazarı ıle karşılaştırıldığında çok arkada olsa da , türkiyeâ?de okunuşu fonksiyonel gıda pazarı hızla gelişiyor. yaşar holding gıda grubu pazarlama direktörü kaan tanık , \"dünyada artan sıhhat bilincine ve tüketicilerin işlevsel besinlere olan talebine paralel olarak bu pazarın önümüzdeki yıllarda yüzde 11â?lik bir hızla büyümesini bekliyoruz\" diyor.

yabancı şirketler gözünü türkiye pazarına dikti
türkiyeâ?deki işlevsel besin pazarı , gelişime açık yapısıyla yabancı şirketlerin ilgi odağı. türkiyeâ?nin bu tip yenilikleri çok hızlı benimseyen bir diyar olması ve tüketicinin kalan ilgisi , özge şirketlerin bu alandaki yatırımlarını artırma kararı almasında etkili oluyor. örneğin unilever fonksiyonel besin için yatırıma hazırlanıyor. unilever türkiye pazarlama müdürü gazanfer ibar , 2007 senesi içinde yaklaşık 3-4 milyon euroâ?luk bir yatırım ayırarak , kolesterol düşürücü ürünle pazara girmeyi planladıklarını açıkladı. işlevsel ürünler dair birçok firmanın alesta olduğunu söyleyen ibar , \"bu alanda herkes tedbir yapıyor. kimin , hangi ürünle pazara gireceği mahsus değil. gizil çok yüksek\" diyor. 

danone türkiyeâ?yi yatırım üssü yapacak
1999 yılında â?çocukların sıhhatli büyümelerine havari olmaâ? söylemi ve piyasaya sunduğu ürünlerin arkasından , geçtiğimiz yıl piyasaya sunduğu probiyotik yoğurt activia ile pazara hızlı giren danone , vital süt serisi ile portföyüne yeni bir fonksiyonel gıda eklemiş oldu. hamile anneler için danone vital 1 , formlarını kaybetmek istemeyen anneler için danone vital 2 ile yaşı ilerlemiş , kemik yapısını korumak talip anneler için vital üç serisini üreten danone , bakir mahsul gruplarıyla pazar payını arttırmanın peşinde. groupe danoneâ?nin türkiyeâ?yi önemli aynı yatırım üssü olarak gördüğünü kail danone ürün pazarlama müdürü gökhan öğüt , groupe danone bünyesinde faaliyet gösteren danone vitapoleâ?de (danone uluslararası araştırma-geliştirme merkezi) ürünlerin geliştirilmesi için çalışmaların devam ettiğini belirterek bu birikimlerin türkiye pazarını da etkileyeceğini söylüyor.

türk şirketleri dahi atakta
sütaş , pınar , ülker gibi devler bu alanda strateji geliştiriyor. üste , otacı ve altınkılıç kabilinden \"nişlere\" odaklanan vasat ölçekli şirketler de var. kurtsan ilaçları yönetim kurulu başkanı meltem kurtsan , türkiyeâ?de işlevsel gıda sektörüne ilk giren türk şirketi olarak pazarı büyütmeyi hedeflediklerinin altını çiziyor.

fonksiyonel ürün denilince akla ilk gelenler arasında probiyotik yoğurtlar geliyor. şu anda pazarda en hızlı nema bu ürün grubunda yaşanıyor. yovita markasıyla işlevsel gıda pazarına mevduat yapan sütaş bile bu tür gıdaların , yeni müstehlik gruplarına ulaşmada ehemmiyetli olduğuna inanıyor. sütaş pazarlama genel müdür yardımcısı ergun ermutlu , fonksiyonel ürünlerin türkiye karşı yeni ve niş bir market olduğunu belirterek büyüme potansiyeline dikkat çekiyor. firma olarak bu alanda agresif büyüme kararı aldıklarını açıklayan ermutlu , 2006 yılında pazardaki konumu güçlendirecek yeni çeşitler ve bambaşka uygulamalarla tüketicinin karşısına çıkacaklarını söylüyor. ermutlu , \"ab üyeliği sürecindeki türkiyeâ?de birçok konuda yapılan yasal tensikat doğal olarak süt ile süt mahsülleri sektörünü de kapsıyor. bu tür yasal düzenlemeler somutlaştıkça sektörün önü daha da açılacak ile yatırımlar artacaktır\" diyor.

pınar da bu kategorideki ürünlerin önümüzdeki dönem gıda sektörüne cihet vereceğini düşünüyor. çeşme , 2005 yılında türkiye pazarına sunulan ilk sütlü-meyveli meşrubat olan pınar denge prebiyotikâ?i ve pınar denge yoğurtâ?u piyasaya sundu. şirket temsilcileri bu alanda güçlenmeye devam edeceklerini belirtiyorlar. 

ülkerâ?in stratejik hedefi
fonksiyonel besin pazarına ilgi duyan şirketlerden bir başkası de ülker. gıdada iddialı yatırımlarıyla hızla büyüyen grup , bu yeni alana müteveccih yatırımlarını da arttırıyor. ülker , İsviçreli hero şirketi ile yaptığı işbirliği sonucu dengeli beslenme ve fonksiyonel gıdalar kategorisine methal yaptı. bağışıklık sistemini güçlendiren yoğurt içeceği aktipro ve hazım sistemine yardımcı vaki aktavitale markaları altında dört yeni ürünü piyasaya sundu. ülkerâ?in stratejik hedefi ise hero gıdaâ?nın cirosunun en dar yarısının , dengeli beslenme ve fonksiyonel gıda alanından gelmesi.

hero gıda genel müdürü nasuh önal , dünyada fonksiyonel besin pazarının 50 milyar euro , avrupaâ?da ise 20 milyar euro olduğunu belirterek \"türkiyeâ?de daha çok ufak hasıl piyasa , süratli bir büyüme gösterecek. bu mevsim sonunda pazarın 10 milyon dolar olacağını tahmin ediyoruz\" diye konuşuyor.

marsa minerella ve uşak margarini üretti
sabancı grubuâ?nun bu alandaki ürünü ise çocuklara müteveccih kahvaltılık margarin namına geldi. luna minerellaâ?nın öz alanında hiç olduğunu söyleyen marsa genel müdürü alp pıdik de  fonksiyonel gıda pazarının büyüme potansiyelinin çok yüksek olduğuna inanıyor. bu konuda yeni parayı planları bulunduğunu belirten pıdik , \"margarinler nema potansiyeli yüksek ürün grupları arasında yer alıyor. yeni yatırımlarımızın hangi ürünleri kapsayacağı konusunda araştırmalara ek ediyoruz\" diyor. pazarda bu ürünlere karşı mihver bir talebin bulunmasına karşın henüz netleşmiş bir mevzuatın bulunmadığını hatırlatan pıdik , \"yasal sürecin bile hızla işletilmesi gerek\" diye devam ediyor.

gıdasaâ?dan hızlı giriş
şubat 2005â?te deren markasıyla çay pazarına giren gıdasa fonksiyonel gıda pazarına bile bitki ve meyve çaylarıyla giriş yaptı. gıdasa meşrubat sorun birimi pazarlama müdürü elif göktaş fonksiyonel gıdaların , gıda sanayinin genişlik hızlı gelişen sektöründen birisi olduğunu ve yaklaşan gelecekte bu piyasaya istikamet vereceğini tahmin ettiklerini söylüyor. 

kobiâ?ler nar suyu ile harekete geçti
her derde çare olarak önerilen narın kã¢rını fark eden türk şirketleri , amerika , japonya okunuşu avrupaâ?ya nar suyu pazarlayacak. ilkin kalp sağlığı olmak üzere bir hayli hastalığa yerinde geldiği için yıldızı parlayan narın tüketimi birleşik anda patlayınca , türk firmaları kebir çaplı kuruluş ve ihracat ıçin kolları sıvamaya başladı. firmalar ihracatla birlikte yerli pazara da ürün sunabilmek düşüncesince birbiriyle yarışıyor. türkiye şu anda almanak 70.000 tonla dünyanın en çok nar üreten ülkesi. nar suyu , özellikle kobiâ?lerin rağbet odağı haline geldi. pazara dünkü oyuncuların girmesi bekleniyor.

dimes lifeâ?i pazara sunacak
içecek sektöründe de fonksiyonel ürünlerin yıldızı parlıyor. şirketler bu alanda yeni mahsuller pazara sunmaya hazırlanıyor. bunlardan biri de dimes meyve suları. dimes idare kurulu üyesi bülent ozan dirgen , \"ürün portföyümüzde fonksiyonel içecek olarak şu anda karışık meyve nektarımız bulunuyor. tüketicilerimiz bir çamçak karışık meyveli tüketerek , günlük vitamin ihtiyaçlarının yüzdelik 50â?sinden fazlasını karşılayabilirler\" diye konuşuyor. şu anda bu ürünün dimesâ? in satım hacmi ortamında yüzde 10â?un üzerinde bir hisse aldığına dikkat çeken diren , sözlerini şöyle sürdürüyor: \"bununla birlikte , 2006 yılında fonksiyonel içecekler , gıda takviyeleri okunuşu organik ürünlerden oluşacak dimes life markasını pazara sunmayı planlıyoruz. bu markamız altında türkiyeâ?de henüz olmayan tanınmayan ile şaşırtı ürünlerimiz olacak. tüketiciler bilinçlendikçe simada 100 yemiş sularına ve zenginleştirilmiş içeceklere vaki talep de artıyor. önümüzdeki 5 yıl içince pazardaki bu kategori grubunda ürün çeşitlerinin sayısı arttıkça tüketimin bile aynı oranda artacağını düşünüyoruz.

doğadan 8 yıldır pazarda
fonksiyonel gıdada dikkat çeken bir öteki ulam bile nebat çayları. bu kapsamda türkiyeâ?deki öncü ürün ise doğadan from. doğadan ürün sorumlusu dilhan yurdaışık , hasılat geliştirme çalışmalarının yurt zarfında ve yurt dışında dair kompetan kişiler tarafından yapıldığını söylüyor. beş kıta üzerinde 82 ülkede kontrollü ziraat yönetimiyle üretilen bitkileri kullandıklarını belirterek , müşterilerin istekleri doğrultusunda ve pazarın ihtiyaçlarına göre büyümeyi ve yeni ürünleri piyasaya sunmaya mabat etmeyi hedeflediklerini sözlerine ekliyor.

henüz emekleme döneminde yaratmak rağmen önümüzdeki dönem fırlamak büyümesi beklenen pazarın önündeki genişlik büyük engel ise yasal düzenlemeler. fonksiyonel gıdalar umumi anlamda tüm dünya pazarında tanınmayan sadece alan olduğu için bu yöndeki icraat yeni dünkü gelişiyor. mühim pazarlardan avrupa ülkelerinde fonksiyonel gıdalar için herhangi bir meşru tanım bulunmuyor. öte yandan avrupa ülkeleri , gıdalar ıçin â?sağlıklı yaşam iddiasınaâ? ızin vermediklerinden , gıda etiketlerinin bu tür yanlış anlamalara neden olmaması için ceht harcıyor. birleşmiş milletler , dış keyif teşkilatı , avrupa konseyi ve ulusal düzenlemeler yalnızca \"savunulabilir ve iyi bulunmuş\" iddialara mezuniyet veriyor. türkiyeâ?de ıse türk besin kodeksi ile yönetmelikleri kapsamında tarım bakanlığı onayıyla üretim yapılabiliyor. fonksiyonel ürünlerle ile ilgili olarak tarım ile köy ışleri bakanlığı abâ?ye uyum sürecine paralel olarak çalışmalar yürütüyor.

dolayısıyla bu ürünleri pazara sunan firmalar , yasal boşluk nedeniyle yasal olmayan 1 üretim yapma pozisyonundalar. türkiye gıda ile içecek sanayi dernekleri federasyonu başkanı şemsi kopuz , 2006â?da federasyon namına bahusus bu pazar için gayret harcayacaklarını söylüyor. kopuz , tarım bakanlığıâ?nın bugüne kadar bütün yasal düzenlemeleri sanayinin görüşünü almadan gerçekleştirdiğini kaydediyor ve şu bilgileri veriyor: \"türkiyeâ?de geçtiğimiz yıl \"proaktif ürünlere yönelik etiketleme tebliği\" yayınlandı. tebliğler tek bu ürünlerle sınırlandırılmamalı. dünyada milyar dolarlarla ifade edilen 1 alışveriş var. türkiyeâ?de ıse sütü sokağa döküyoruz. işlevsel gıdalar gelecekte bu sektörün lokomotifi olabilir.\"

türkiyeâ?nin diğer alanlarda olduğu üzere bu konuda bile yasa ile yönetmeliklerde ab mevzuatlarını takip etmesi gerektiğini vurgulayan kopuz , \"avrupa bile fonksiyonel gıdalarda henüz yasal sürecini tamamlamış değil. fakat dünya sağlık örgütüâ?nün ile üniversitelerin akademik tebliğlerini , henüz ürünlerin etiketlerinde yayınlayarak sektörün önünü açıyorlar. türkiyeâ?de bile benzer düzenlemeye ihtiyaç var. yasal sıkıntılar aşılırsa avrupa çapında üretim fail firmalarımızın bu alana yatırımları da artacaktır\" diyor.

unilever yönetim kurulu başkanı izzet karaca , \"bes-lenmenin yanı saf , insan sağlığına da yardımcı hasıl fonksiyonel besin ürünlerine kayma düşüncemiz var\" diyor. abâ?ye uyum çerçevesinde yasalar çıktığında unilever türkiye olarak bu kategorideki yatırımlarını arttıracaklarını söylüyor ve şöyle kesilmeme ediyor: \"türkiyeâ?nin bu konudaki ihtiyaçlarını saptama yazar , ona göre yatırım yapacağız. burada yeni markalar , yeni ürünler söz konusu olabilir. var markaların genişletilmesini dahi düşünüyoruz. 2006 içinde projelerimiz netleşmiş olacak. bu arada hükümetin â?fonksiyonel gıdalarâ? için yaptığı mevzuat çalışmasının bile tamamlanmasını umuyoruz.\"