Türkiyeâ?deki Bor Üretiminin Tarihçesi

	Türkiyeâ?deki Bor Üretiminin Tarihçesi
	2008-11-19 05:11:11

Türkiyeâ?deki Bor Üretiminin Tarihçesi

1850â?li yılların başında , bebekâ?te mermer işleri ile uğraşan polonyaâ?lı mülteci henri groppler eski ortağı fransız mühendis camille desmazuresâ?e alçı taşından yapıldığını sandığı heykeller hediye eder. heykellerde yüksek oranda boraks olduğunu anlayan fransız camille desmazures , ortağı ıle müşterek türkiyeâ?de boraks aramaya başlar ve balıkesir ili susurluk ilçesi yakınlarındaki sultançayırı mevkiinde bulurlar. buldukları â?pandermitâ? ismi verilen yek bor minerali türüdür. esasen bu saha 13 ve 14. yüzyıllarda romalılar tarafından işletilmiş 1 sahadır. bu pandermitin işletilmesi ayrılmış 1856 yılında sultandan 37 dönüm arazi üzerine â?alçıtaşıâ? madeni çıkarmak üzere 20 sene süreli işletme izni alırlar.

bor osmanlı döneminde yabancı firmalar tarafından â?alçitaşiâ? olarak işletilmiştir. 1950 yılında sultançayırıâ?ndaki cevherler desmond aber smithâ?den 3/12002 sayılı kararname ıle bu yıllarda yer yuvarlağı tekeli firma durumundaki borax consolidated ltdâ?ye devredilmiştir. borax consolidated 1951 yılında 11.000 tonâ?a benzeyen dışsatım yapsa da 1954 yılında borak cevherinin tükendiğini ileri sürerek , sultançayırı ocağını kapatır. yalnız piyasalardaki ceninisakıt tenörlü cevherin satışını 1961 yılına derecesinde sürdürerek türkiyeâ?deki faaliyetlerine bitmeme eder.

mtaâ?nın kütahya/emet yöresinde tersiyer linyit arama adı altında yürüttüğü çalışmalarda kolemanit yatağı bulunur. ruhsatı aldıktan bilahare 1958 ile 1959 yıllarında aramalarını sürdürürken üretime de geçer. borax consolidated ltd. 1955 yılında yabancı sermayeyi teşvik kanunlarından yararlanmak için türk boraks madencilik anonim şirketini kurar. bu tarihten sonra türkiyeâ?de bu sıfır ortaklık vasıtasıyla madencilik faaliyetlerini yürütecektir. bu şirketin hisselerinin yüzde 94â?ü borax consolidated , yüzde 2si türk hissedarlar , simada 4â? ünlü İngiliz hissedarlara verilmiştir. bu arada sair bir kararname ve iki yabancı şirkete daha taharri ve ışletme izni verilir. bunlardan biri american potash and chemical co. , diğeri ıse ugine kuhlmanâ?dır. eskişehir kırkaâ?da bor tuzu aramaları eroin arama ruhsatı sahibi durağan madenciler adına 1950li yılların sonlarına doğru mta uzmanlarınca başlatılmıştır. bu aramalar devam ederken 1961 ağustos ayında borax consolidated ltd. maden dairesinden kendi adına bir arama ruhsatı alarak hissesinin büyük bir taraf kendisine ilişkin türk boraks madencilik a.ş.â?ne devir ederek aramaları başlatır. şirket ürettiği tinkal ürününün fiyatlarını önce 30-35 dolar/tonâ?a bilahere 17 dolar/tonâ?a miktarda düşürmüştür. şirketin maden dairesine ruhsat için müracaatları eksiklikler nedeniyle neticelenmez. aynı şekilde aldıkları altı ruhsattan 5â?i iptal edilir.

balıkesirâ?in bigadiç ılçesi yakınlarında dahi 1950 yılından beri bor tuzu (kolemanit ve üleksit) üretip ihraç eden türk girişimcileri (bortaş , yüce şayakcı , rasih-ihsan , yakal madencilik) vardı. 1976 yılında burada faaliyet gösteren fransız kemad ltdâ?nin (kimya endüstri madenleri ltd. şti.) saha sınır anlaşmazlığı nedeniyle bakanlar kurulu kararıyla 13/02/1976 da tülü açık işletmesinin bulunduğu sahanın verilmesi ıle bölgede madencilik faaliyetlerine başlamış ve 08/04/1976 tarihinde emet müessesesine bağlı â?bigadiç madenleri işletmesi şantiyesiâ? kurulmuştur. bursa mustafa kemalpaşaâ?da kestelek civarındaki borak tuzu yatakları (kolemanit) mta enstitüsünün linyit araştırmaları esnasında 1954 yılında bulunmuştur. diğer tüm bor tuzu sahalarının imtiyazı üzerine olduğu kabilinden 4 teşrinievvel 1978 tarih ve 2172 sayılı devletâ?çe işletilecek madenler ıle alakadar yasa gereği 21/08/1979 tarihinde saha o tarihteki adımız ile semiz maden işletmesiâ?ne devredilmiştir.

bugün için bu vazife 1983 yılında çıkartılan 2840 sayılı devletçe işletilecek madenler kapsamında eti maden işletmeleri nesne) müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. 1978 öncesi gerek ecnebi gerekse yerli özel sektör , borak üretim faaliyetlerinde , katma değeri fazla olan seçkin mahsul yetiştirmek için herhangi bir envestisman yapmadan mahsülleri ham cevher olarak satma yoluna giderken , kocabaş maden işletmeleri nesne) müdürlüğü 1980 yılından günümüze düzen toplam 700 milyon dolardan fazla yatırım yaparak rafine borak üretim kapasitesini 831.000 ton/yıl seviyesine yükseltmiştir. ayrıca eti esrar işletmeleri genel müdürlüğü olarak yeni bor ürünleri tesisleri yatırımlarımız devam etmekte olup bulunan rafine ürün kapasitesini daha üst seviyelere yükseltmek için yoğun bir yatırım atağı süreci devam etmektedir.

Etiketler: maden, kömürmaden, borak, kömür, mermer borsası kocaeli, mermer, granit, mızrap ocağı, saf madenler, kaynak,

Kaynak: etimaden.gov.tr

Toplam Ziyaretçi Sayısı : 70

İhlal / Hata Bildir :

Paylaş :

Tavsiye Et :

Müşteri Yorumları

Türkiyeâ?deki Bor Üretiminin Tarihçesi Haber / Makalesi ile ilgili hiç yorum eklenmemiş.

Yorum Ekle

Türkiyeâ?deki Bor Üretiminin Tarihçesi Haber / Makalesi ile ilgili görüşlerinizi ve deneyimlerinizi herkesle paylaşın...
Yorumunuz :*
Değerlendirme Puanı :
Adınız - Soyadınız:
Email Adresiniz :	Sitede Gösterilmeyecektir.
Güvenlik Kodu :